aankomst spinmaterialen

Bron archief van de Maatschappij van Weldadigheid bij het Drents Archief, toegang 0186, invnr 1340 (de verklaring van Breijer) en invnr 1598 (de lijst van Scherenberg).

’1 tralie-bak, om wol met de klaauw te maken’

De kolonisten moeten ook ‘s winters aan het werk gehouden worden. En de vrouwen en kleinere kinderen worden niet bij de landarbeid verwacht en zullen dus iets anders om handen moeten hebben. Er komt, kortom, op de kolonie een ‘fabriek’ of ‘fabrijk’ waar de kolonisten eerst leren spinnen en waar ze daarna het thuis gesponnen wol of vlas elke zaterdag komen inleveren.
De materialen voor die bezigheden worden vanuit Leiden naar de kolonie verscheept, zie De proefkolonie p 51. Hier de volledige opsommingen van de spinmaterialen. Bij het meeste snap ik niet waar het in hemelsnaam over gaat, maar voor de liefhebbers: van ‘schrobbelbankje’ tot ‘grove kaarden’, van ‘inslaghaspels’ tot ‘olie-bakken tot het smouten der wol’.

Verklaring van schipper Breijer over vervoerde personen en goederen:Ik, ondertekende Jacob Breijer, verklare vervragt te hebben aan de twede ondertekende Mr. Jeremias Cornelis Faber van Riemsdijk, lid der Permanente Kommissie van Weldadigheid, en namens dezelve Kommissie stipulerende, welke ook bekend bevragt te hebben, des eersten ondergetekendens schip ….. groot zeventien lasten, ten einde daar in te ‘s Gravenhage intenemen het huisgezin van J. Tersmetten, sterk vier hoofden, mitsgaders zoo veele meubilaire en andere goederen als bij de vragtlijst zijn gespecificeerd.

Voorts te Leijden, het huisgezin van D. Wijsman, sterk (ruimte opengelaten) hoofden, mede met zoo veele goederen als op de vragtlijst zijn gespecificeerd.

En eindelijk zoo veele meerder goederen als zich te Amsterdam ten dienste der kolonie Frederiksoord bevinden volgens de vragtlijst.

Dezelve personen en goederen overtevoeren naar Steenwijk en aldaar dadelijk bij de aankomst ter aantewijzen bekwame plaats te lossen, voor al het welk de Permanente Kommissie van Weldadigheid aan den eersten ondergeteekende, zoodra de gemelde personen en goederen ter genoemde plaats behoorlijk zullen zijn aan wal gebragt en gelost, zal doen uitbetalen eene somme van zeventig guldens, en eene gulden tot een douceur voor de knegt, terwijl de eerstondertekende aanneemt, om de personen en goederen, welke zullen worden ingescheept, in goeden staat overtebrengen, en alzoo intestaan voor het geen bij hem aan boord, na de inlading; mogt worden gebroken of beschadigd.

‘s Gravenhage 3 november 1818

Lijst door schipper Jacob Breider vervoerde goederen naar Steenwijk, 4 november 1818:
1 Wasbakje en wasbank met ijzeren haken en draaitol de wol wascherij behoorende.
1 schrobbelbankje
12 spinnewielen:
12 sports met 24 spillen en schijven en toorsels
10 kleine spinnewielen (10 sport) met 24 etc. etc.
10 kleine kraanjes
10 blokken tot dezelve
2 paste kroonen en blokken
2 dubbel wielen met spillen
1 saayet haspel
1 inslag haspel wijd 2 1/4 el
2 galgen met 8 spillen
1 twijn molen van 40 spillen
320 klossen tot dezelve

Een mand onthoudende de volgende artikelen
3 paar grove schrobbels
4 paar middel soort id.
1 paar fijn id.
5 paar grove kaarden
20 paar inslag id.

Een zak met 20 pond Noord-hollandsche wol

In een andere lijst (5 november) is ook nog sprake van kam-potten, wol-kammen en kuipen.

Een door R. Scherenberg opgemaakte lijst met verdere noodzakelijkheden voor de spinnerij
1 scheid-tafel tot het scheiden der wol
1 fornuis-ketel ter groote van omtrent 20 emmers water
en 1 kist met 2 olie-bakken tot het smouten der wol
1 tralie-bak, om wol met de klaauw te maken
1 daartoe behorende klaauw
6 kam-bankjes
6 gewoone wol mandjes
2 was manden
Blikken olie-maten, namelijk van 1 pint, ½ pint en 1/4 pint
8 aardappel mandjes om de klossen in te gooijen
1 klossenbak
1 inslaghaspel, ter wijdte van 2 el
1 inslaghaspel, ter wijdte van 2½ el
2 paar paarden tot het opleggen der draagstokken
42 draagstokken

De noodige schalen en gewigten; namelijk:
1 paar groote houten schalen voor het wegen van ten minsten 50 pond
1 paar kleine id. id.
ijzeren gewigt van 1 tot 50 pond
1 pond kleine koperen gewigt

N.B. ook zal het noodig zijn 300 pond Drentsche wol te kopen, om met de 200 pond Noord-hollandsche wol verwerkt te worden.

Leijden 4 november 1818